Nek- en schouderklachten: oorzaken, symptomen en behandeling

Nek- en schouderklachten behoren tot een van de meest voorkomende lichamelijke klachten van deze tijd. Door de toename van zittend werk, beeldschermgebruik en langdurige statische houdingen ervaren steeds meer mensen spanning, pijn of stijfheid in de nek, schouders en bovenrug.

Veel mensen merken dat de klachten aan het einde van de dag erger worden, of juist aanwezig zijn bij het opstaan. Soms lijken de klachten “er gewoon te zijn”, zonder duidelijke aanleiding.

De klachten kunnen lokaal aanwezig zijn, maar ook uitstralen naar het hoofd, de armen of tussen de schouderbladen. Soms ontstaan ze geleidelijk door langdurige belasting, soms juist plotseling na een verkeerde beweging of een periode van stress.

Wat valt onder nek- en schouderklachten?

Nek- en schouderklachten zijn een verzamelnaam voor verschillende soorten klachten in het bovenste deel van het lichaam. Omdat dit gebied uit veel samenwerkende structuren bestaat, kunnen de klachten sterk variëren per persoon.

Veel mensen merken dit als een stijve nek, een zeurend of branderig gevoel tussen de schouderbladen of een zware, vermoeide bovenrug. Ook pijn of mobiliteitsverlies in de schouders komt vaak voor. Soms trekt de klacht door naar de armen of handen, of ontstaat er een doof of tintelend gevoel. Daarnaast kan hoofdpijn die vanuit de nek ontstaat regelmatig meespelen.

Mogelijke oorzaken van nek- en schouderklachten

Nek- en schouderklachten ontstaan niet altijd door één duidelijke oorzaak. Vaak gaat het om een combinatie van factoren die elkaar geleidelijk versterken, waardoor spanning zich langzaam kan opbouwen. Bijvoorbeeld door compensatie in het lichaam en/of stress, waarna klachten uiteindelijk merkbaar worden.

In veel gevallen spelen dagelijkse houdingen een belangrijke rol. Langdurig zitten achter een computer of veel gebruik van de telefoon zorgt ervoor dat het hoofd vaak iets naar voren staat. Wat veel mensen zich niet realiseren, is dat het hoofd best zwaar is. In een neutrale houding, recht boven de romp, wordt dit gewicht efficiënt gedragen door de wervelkolom. Maar zodra het hoofd naar voren komt te staan, moet de nek dit gewicht zelf gaan opvangen. Hoe verder het hoofd naar voren staat, hoe groter de belasting wordt. De nek- en schouderspieren moeten dan continu bijsturen om het hoofd in balans te houden. Dat maakt het werk voor deze spieren ineens een stuk zwaarder, wat op termijn kan leiden tot stijfheid, vermoeidheid of een zeurende pijn.

Ook tijdens het slapen kan de nek flink worden belast door een verkeerde houding. Een kussen dat te hoog of juist te laag is, of langdurig in een gedraaide houding liggen, kan ervoor zorgen dat spieren en gewrichten ’s nachts onder spanning staan. Dit merk je vaak terug als een stijve nek bij het opstaan.

Soms ontstaan klachten juist wat acuter, bijvoorbeeld na een verkeerde beweging, onverwacht omdraaien of een whiplash bij een aanrijding. In zulke situaties worden structuren in de nek plotseling op rek of juist compressie gebracht, wat kan leiden tot pijn en een verminderde beweeglijkheid.

Naast deze fysieke factoren speelt spanning en stress regelmatig een rol. Wanneer het lichaam langere tijd onder druk staat, blijven vooral de spieren in de nek, schouders en bovenrug als het ware wat “aan” staan. Dat geeft vaak een continu gevoel van spanning of vastzitten, zonder dat er één duidelijke aanleiding is.

Tot slot is de samenwerking tussen de nek, schouderbladen en bovenrug belangrijk. Deze gebieden werken normaal gesproken nauw samen om beweging soepel te laten verlopen. Als één schakel minder goed meebeweegt, moeten andere delen dit opvangen. Op termijn kan dat zorgen voor overbelasting en klachten in het hele gebied.

Wat kun je zelf tijdelijk doen?

Bij nek- en schouderklachten is het meestal belangrijk om in beweging te blijven binnen wat comfortabel is. Volledige rust kan er bij dit soort klachten juist voor zorgen dat spieren stijver worden en klachten langer blijven bestaan.

Het helpt om regelmatig van houding te wisselen en het lichaam gedurende de dag in beweging te houden.

Een paar praktische aandachtspunten:

• zorg dat je scherm net onder ooghoogte staat

• ondersteun je armen zoveel mogelijk (ellebogen niet laten “hangen”)

• zet je voeten plat op de grond

• probeer tussendoor voldoende te bewegen, bijvoorbeeld door af en toe een stukje te lopen

  
  

Langdurig voorovergebogen zitten kan beter worden vermeden, omdat dit de belasting op de nek en bovenrug verhoogt.

Korte pauzes, even opstaan of de schouders losmaken zijn vaak al voldoende om spanning te verminderen. Het belangrijkste is variatie in houding en beweging.

Wat kan osteopathie betekenen bij nek- en schouderklachten?

Binnen de osteopathie wordt gekeken naar het lichaam als één geheel. Nek- en schouderklachten worden niet alleen gezien als een lokaal probleem, maar als het resultaat van hoe verschillende delen van het lichaam samenwerken.

Er wordt gekeken naar de beweeglijkheid van de nek, bovenrug en ribben, maar ook naar spierspanning en bewegingspatronen in het hele lichaam.

Ook factoren zoals kaakspanning, stress en ademhaling spelen hierin een rol en worden daarom meegenomen in de beoordeling.

De behandeling richt zich op het verbeteren van de beweeglijkheid en het verminderen van spanning in het gehele gebied. Dit gebeurt met manuele technieken, gecombineerd met advies over houding, belasting en beweging in het dagelijks leven.

Het doel is om het lichaam weer vrijer te laten bewegen, zodat spanning kan afnemen en klachten beter kunnen herstellen.

Wist je dat?

Stress kan zich direct uiten in de nek- en schouderspieren via het autonome zenuwstelsel, dat het lichaam automatisch in een staat van verhoogde alertheid kan brengen.

In deze zogenaamde “waakstand”, ook wel de fight-or-flight respons genoemd, wordt het sympathische zenuwstelsel actiever. Hierdoor neemt de spierspanning onbewust toe, met name in gebieden zoals de nek-, schouder- en kaakregio. Dit is een evolutionair beschermingsmechanisme dat het lichaam voorbereidt op actie.\

Wanneer deze activatie echter langdurig aanwezig blijft, kan er sprake zijn van een verhoogde basale spiertonus. Spieren blijven dan als het ware continu in een licht aangespannen toestand. Dit kan bijdragen aan een gevoel van stijfheid, druk of vermoeidheid in de nek- en schouderregio, ook zonder dat iemand zich bewust gestrest voelt.